พิธีวิสาขบูชา
ตรงกับวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๖ ตรงกับวันประสูติ ตรัสรู้ และปรินิพพานของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
ประชาชนจึงพากันทำบุญตักบาตร ฟังพระธรรมเทศนาตอนเช้าครั้นตอนย่ำค่ำ ต่างพากันนำดอกไม้ ธูป
เทียน เครื่องสักการะไปพร้อมกันที่วัด โดยยืนเบื้องหน้าพระพุทธปฏิมา กล่าวคำบูชา และเดินเวียนเทียน
ทำวัตร สวดมนต์ และฟังพระธรรมเทศนาต่อไปจึงเสร็จพิธี
ประชาชนจึงพากันทำบุญตักบาตร ฟังพระธรรมเทศนาตอนเช้าครั้นตอนย่ำค่ำ ต่างพากันนำดอกไม้ ธูป
เทียน เครื่องสักการะไปพร้อมกันที่วัด โดยยืนเบื้องหน้าพระพุทธปฏิมา กล่าวคำบูชา และเดินเวียนเทียน
ทำวัตร สวดมนต์ และฟังพระธรรมเทศนาต่อไปจึงเสร็จพิธี
พิธีเข้าพรรษา ออกพรรษา
ปฐมเหตุที่จะมีประเพณีเข้าพรรษาในพุทธศาสนานั้น ครั้งหนึ่งพระพุทธองค์ประทับ ณ กรุงราชคฤห์
ในฤดูฝน ภิกษุพวกฉัพพัคคีย์ (๖ รูป) เทียวสัญจรไปมา ย่ำเหยียบข้าวกล้าในนาของชาวเมืองให้เสียหาย เพราะ
ไม่รู้จักกาลเทศะ ประชาชนพากันติเตียน พระพุทธองค์จึงทรงบัญญัติเป็นธรรมเนียมให้ภิกษุอยู่จำพรรษา ๓
เดือน นับแต่แรม ๓ ค่ำ เดือน ๘ ถึงกลางเดือน ๑๑ ห้ามมิให้ไปพักค้างคืน ณ ที่อื่น
ในฤดูฝน ภิกษุพวกฉัพพัคคีย์ (๖ รูป) เทียวสัญจรไปมา ย่ำเหยียบข้าวกล้าในนาของชาวเมืองให้เสียหาย เพราะ
ไม่รู้จักกาลเทศะ ประชาชนพากันติเตียน พระพุทธองค์จึงทรงบัญญัติเป็นธรรมเนียมให้ภิกษุอยู่จำพรรษา ๓
เดือน นับแต่แรม ๓ ค่ำ เดือน ๘ ถึงกลางเดือน ๑๑ ห้ามมิให้ไปพักค้างคืน ณ ที่อื่น
วันเข้าพรรษา
ถือกันว่าเป็นวันพิเศษในพุทธศาสนา พุทธศาสนิกชนขมักเขม้นในการบุญกุศลยิ่งกว่าธรรมดา
บางคนรักษาศีลอุโบสถถึง ๓ เดือน (ไตรมาส) บางคนไปวัดฟังเทศน์ทั้ง ๓ เดือนตั้งใจงดเว้นบาปทั้งปวง
ส่วนพระภิกษุสงฆ์เมื่อใกล้ถึงวันเข้าพรรษา ก็ปัดกวาดเสนาสนะ ตั้งใจบำเพ็ญสมณธรรมยิ่ง ๆ ขึ้น ในวัน
เข้าพรรษาจะประชุมกันในพระอุโบสด ไหว้พระ สวดมนต์ ทำพิธีเข้าพรรษา (อธิษฐานพรรษา)แล้วขอขมา
ต่อกันและกัน ครั้นในวันต่อไปก็เอาดอกไม้ ธูป เทียน ไปขอขมาพระเถรานุระต่างวัดซึ่งเป็นที่เคารพนับถือ
บางคนรักษาศีลอุโบสถถึง ๓ เดือน (ไตรมาส) บางคนไปวัดฟังเทศน์ทั้ง ๓ เดือนตั้งใจงดเว้นบาปทั้งปวง
ส่วนพระภิกษุสงฆ์เมื่อใกล้ถึงวันเข้าพรรษา ก็ปัดกวาดเสนาสนะ ตั้งใจบำเพ็ญสมณธรรมยิ่ง ๆ ขึ้น ในวัน
เข้าพรรษาจะประชุมกันในพระอุโบสด ไหว้พระ สวดมนต์ ทำพิธีเข้าพรรษา (อธิษฐานพรรษา)แล้วขอขมา
ต่อกันและกัน ครั้นในวันต่อไปก็เอาดอกไม้ ธูป เทียน ไปขอขมาพระเถรานุระต่างวัดซึ่งเป็นที่เคารพนับถือ
วันออกพรรษา
พระสงฆ์จะทำปวารณาแทนการทำอุโบสด คือ เปิดโอกาสให้ว่ากล่าวตักเตือนกันได้ และเมื่อ
ออกพรรษาแล้วภิกษุจะไปค้างแรมที่ใด ๆ ก็ได้ตามพุทธานุญาตสำหรับพุทธศาสนิกชนเมื่อวันออกพรรษา
ต่างพากันไปทำบุญตักบาตร รักษาศีล เจริญภาวนา ฟังเทศน์ตามวัดวาอารามต่างๆ
ออกพรรษาแล้วภิกษุจะไปค้างแรมที่ใด ๆ ก็ได้ตามพุทธานุญาตสำหรับพุทธศาสนิกชนเมื่อวันออกพรรษา
ต่างพากันไปทำบุญตักบาตร รักษาศีล เจริญภาวนา ฟังเทศน์ตามวัดวาอารามต่างๆ
พิธีทอดกฐิน
คำว่ากฐิน คือ กรอบไม้สำหรับขึงผ้าให้ตึง เพื่อสะดวกแก่การเย็บปัก ซึ่งเรียกว่า สะดึง
ผ้ากฐิน คือ ผ้าสำเร็จรูปโดยอาศัยไม้สะดึงขึงผ้าแล้วช่วยกันเย็บ เมื่อสำเร็จเป็นรูป
แล้วก็ปลดออกจากสะดึง
การทอดกฐิน คือ ทอดผ้าซึ่งเย็บจากไม้สะดึงนั่นเอง (แม้ปัจจุบันไม่ได้ใช้สะดึงแล้วก็ยัง
เรียกเหมือนเดิม จึงเป็นความหมายสำหรับพิธีประจำปีไป)
เขตทอดกฐิน ตามวินัยบัญญัติ คือ ตั้งแต่แรม ๑ ค่ำ เดือน ๑๑ ถึง ๑๕ ค่ำ
เดือน ๑๒ เป็นเวลา ๑ เดือน
ผ้ากฐิน คือ ผ้าสำเร็จรูปโดยอาศัยไม้สะดึงขึงผ้าแล้วช่วยกันเย็บ เมื่อสำเร็จเป็นรูป
แล้วก็ปลดออกจากสะดึง
การทอดกฐิน คือ ทอดผ้าซึ่งเย็บจากไม้สะดึงนั่นเอง (แม้ปัจจุบันไม่ได้ใช้สะดึงแล้วก็ยัง
เรียกเหมือนเดิม จึงเป็นความหมายสำหรับพิธีประจำปีไป)
เขตทอดกฐิน ตามวินัยบัญญัติ คือ ตั้งแต่แรม ๑ ค่ำ เดือน ๑๑ ถึง ๑๕ ค่ำ
เดือน ๑๒ เป็นเวลา ๑ เดือน
พิธีมาฆบูชา
ตรงกับวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ เป็นวันที่เรียกว่า จาตุรงคสันนิบาต แปลว่า การประชุม
ที่ประกอบด้วยองค์ ๔ คือ
๑.พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ รูป มาประชุมกัน
๒.ท่านเหล่านั้นอุปสมบทจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งสิ้น (เอหิภิกขุอุปสัมปทา)
๓.ท่านเหล่านั้นมาประชุมโดยมิได้นัดหมาย
๔.วันนั้นเป็นวันเพ็ญเต็มดวงเสวยมาฆฤกษ์ และวันเพ็ญเดือนมาฆะนี้ เป็นวันที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปลง
อายุสังขาร(ตกลงพระทัยเพื่อจะปรินิพพาน) ในพรรษาสุดท้ายของพระพุทธองค์
๒.ท่านเหล่านั้นอุปสมบทจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งสิ้น (เอหิภิกขุอุปสัมปทา)
๓.ท่านเหล่านั้นมาประชุมโดยมิได้นัดหมาย
๔.วันนั้นเป็นวันเพ็ญเต็มดวงเสวยมาฆฤกษ์ และวันเพ็ญเดือนมาฆะนี้ เป็นวันที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปลง
อายุสังขาร(ตกลงพระทัยเพื่อจะปรินิพพาน) ในพรรษาสุดท้ายของพระพุทธองค์
พิธีจุดมาฆประทีปรอบมหาธรรมการเจดีย์
พุทธศาสนิกชนนิยมทำบุญตักบาตรไปวัดฟังพระธรรมเทศนา ส่วนทางวัดก็มีการจัดประทีป ธูป เทียน เป็นเครื่องบูชา บางวัดก็เทศน์ตลอดรุ่ง บางวัดก็จุดมาฆประทีปบูชาพระพุทธเจ้าอย่างยิ่งใหญ่ และเมื่อถึงเวลา
พระภิกษุและสามเณรตลอดทั้งพุทธศาสนิกชนต่างเตรียมดอกไม้ ธูป เทียนไปประชุมพร้อมกัน ในพระอุโบสด พุทธศาสนิกชนยืนเบื้องหลังพระสงฆ์สามเณรจุดธูปเทียนประนมมือ กล่าวคำบูชา พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ
พระสังฆคุณ และกล่าวถึงกาลกำหนดวันมาฆบูชา ซึ่งพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ในที่ประชุมสงฆ์ ฯลฯ
ต่อจากนั้นก็เดินเวียนเทียนรอบพระสถูปหรือพระเจดีย์ ๓ รอบ เดินด้วยอาการสงบเสงี่ยม จะระลึกถึงพระพุทธคุณ ธรรมคุณ สังฆคุณ ด้วยการสวดบท อิติปิโส ภควาฯ ก็ได้ จากนั้นพุทธศาสนิกชนก็จะมาประชุมพร้อมกันใน
พระอุโบสด หรือศาลาฟังธรรม ทำวัตรสวดมนต์ นั่งสมาธิ ฟังพระธรรมเทศนาต่อไป
พระภิกษุและสามเณรตลอดทั้งพุทธศาสนิกชนต่างเตรียมดอกไม้ ธูป เทียนไปประชุมพร้อมกัน ในพระอุโบสด พุทธศาสนิกชนยืนเบื้องหลังพระสงฆ์สามเณรจุดธูปเทียนประนมมือ กล่าวคำบูชา พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ
พระสังฆคุณ และกล่าวถึงกาลกำหนดวันมาฆบูชา ซึ่งพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ในที่ประชุมสงฆ์ ฯลฯ
ต่อจากนั้นก็เดินเวียนเทียนรอบพระสถูปหรือพระเจดีย์ ๓ รอบ เดินด้วยอาการสงบเสงี่ยม จะระลึกถึงพระพุทธคุณ ธรรมคุณ สังฆคุณ ด้วยการสวดบท อิติปิโส ภควาฯ ก็ได้ จากนั้นพุทธศาสนิกชนก็จะมาประชุมพร้อมกันใน
พระอุโบสด หรือศาลาฟังธรรม ทำวัตรสวดมนต์ นั่งสมาธิ ฟังพระธรรมเทศนาต่อไป
